Alles over flitsen! Richtgetal, reportageflitsers en TTL

Om maar meteen met de deur in huis te vallen: de pop-up flitser van je camera kun je beter niet gebruiken. Je kunt de sterkte ervan niet controleren en je kunt deze niet richten, waardoor het meestal geen mooi effect geeft aan je foto; het licht is vaak te hard. We leren je in dit artikel alles over flitsen.

Met een reportageflitser kun je wel richten. Hierdoor kun je het licht laten reflecteren op een licht oppervlak, ook wel ‘bouncen’ genoemd. Wanneer je aan de slag gaat met een externe flitser, zul je de termen ‘richtgetal’ en ‘TTL’ tegenkomen. Wat is dat? We leren je alles over flitsen!

flitsen, flitser, externe flitser, reportageflitser, TTL, richtgetal

Alles over flitsen: wat is TTL

Vroeger moest je de flitser handmatig instellen. Je moest dus de afstand van de camera tot het onderwerp inschatten en de flitssterkte daarop aanpassen. Met TTL gaat dat automatisch. TTL staat voor “Through The Lens” en wil zeggen dat de camera het flitslicht meet dat door de lens komt, waardoor de juiste belichting kan worden bepaald. De camera geeft de flitser opdracht om net voor het maken van de opname een zogenaamde voorflits te geven. Bij sommige reportageflitsers gebeurt dit met infrarood licht, bij andere flitsers is het gewoon flitslicht. De camera meet de reflectie hiervan, eigenlijk net zoals de belichtingsmeting.  Zo communiceert de camera met de flitser over het flitsvermogen en bepaalt de flitser eigenlijk samen met de camera op welke sterkte deze moet vuren. Dit hele proces gaat razendsnel en je merkt hier nauwelijks iets van.

Voordeel van TTL

Het grote voordeel van TTL is dat de camera (samen met de flitser) veel zelf doet. Je kan je camera-instellingen wel aanpassen om bijvoorbeeld een grotere of kleinere scherptediepte te krijgen, maar qua belichting verandert er niks. De flitser berekent alle instellingen en zorgt ervoor (als de flitsintensiteit het toelaat) dat er een gelijkwaardig belichte foto uitkomt.

Handmatig flitsen

Het alternatief voor TTL is een handmatige belichting. Hierbij werk je met een maximale intensiteit van de flitser, die je met verschillende fracties kan gaan verlagen. De fotograaf heeft in dit geval zelf veel meer invloed op de belichting van de foto en kan zelf keuzes maken met betrekking tot ISO-waarde, afstand tot het onderwerp, lichtrichting, flitsintensiteit, diafragma en sluitertijd. Wil je meer omgevingslicht? Dan verleng je je sluitertijd. De beweging bevries je vervolgens met je flitslicht. Verandert de afstand tot je onderwerp? Manueel flitsen is vooral handig als je de tijd hebt of in een zelfgecreëerde situatie werkt, zoals in een fotostudio, of bij een portret op locatie. Verschillende factoren blijven daar namelijk gelijk, zoals de afstand tot het onderwerp en de hoeveelheid omgevingslicht.

flitsen, flitser, externe flitser, reportageflitser, TTL, richtgetal

Wat is het richtgetal

De kracht van een flitser wordt aangegeven door middel van het richtgetal. Het is de maximale hoeveelheid flitslicht die de flitser kan produceren. Het richtgetal geeft de afstand in meters aan waarop het onderwerp zich kan bevinden bij diafragma 1 op 100 ISO. Hoe hoger het richtgetal, hoe krachtiger de flitser. Zo kan een flitser met richtgetal 43 een onderwerp belichten op 43 meter afstand als de camera staat ingesteld op diafragma 1 en 100 ISO.Nu hebben de meeste objectieven geen diafragma 1, maar beginnen een paar stappen hoger. Per stap in de diafragma reeks moet je de afstand dan delen door 1,4.

  • Diafragma 1.0 = 43 meter
  • Diafragma 1.4 = 30,7 meter
  • Diafragma 2.0 = 21,9 meter
  • Diafragma 2.8 = 15,7 meter
  • Diafragma 4.0 = 11,2 meter

Heb je dus een objectief met een maximale diafragmaopening van 4.0, dan kun je met een flitser met richtgetal 43 nog tot ruim 11 meter ver flitsen.

ISO en richtgetal

Door gebruik te maken van hogere ISO waardes is het mogelijk om het richtgetal te vergroten. Met elke verdubbeling van de ISO waarde wordt het richtgetal weer met factor 1,4 vermenigvuldigd.

  • ISO 100, Diafragma 4.0 = 11,2 meter
  • ISO 200, Diafragma 4.0 = 15,7 meter
  • ISO 400, Diafragma 4.0 = 21,9 meter
  • ISO 800, Diafragma 4.0 = 30,7 meter
  • ISO 1600, Diafragma 4.0 = 43 meter

Door de ISO waarde te verhogen kun je dus het bereik van je flitser verder vergroten.

Flitsen lijkt ingewikkeld, maar dat is het niet! Je maakt je de techniek snel eigen, en moderne flitsers (met TTL) denken met je mee. Je kunt je foto’s, zeker bij omstandigheden met weinig licht, aanzienlijk verbeteren. Dus laat de pop-up flits zijn kop niet meer opsteken!