De zoeker: optisch, digitaal of alleen LiveView?

Wanneer je een (nieuwe) camera aanschaft, kom je voor een flink aantal keuzes te staan. Eén ervan is welke soort zoeker je wilt. Of kies je misschien voor een camera zonder zoeker? Hoe zit het en wat zijn de voor- en nadelen?

In de analoge tijd was de zoeker, het ‘kijkgaatje van je camera’, viewfinder in het Engels, een vast onderdeel van het apparaat. Maar bij digitale camera’s heb je meestal ook de optie van het scherm achterop je camera, waar je LiveView kunt inschakelen. In sommige gevallen is er helemaal geen zoeker meer. Is dat handig? Of heb je de zoeker eigenlijk wel nodig? De zoeker: optisch, digitaal of helemaal niet?

online fotografie cursus, fotografie cursus, online fotografie cursus gevorderden

Wat is een optische zoeker?

De meeste DSLR camera’s hebben optische zoekers, ‘viewfinder’ in het Engels. Analoge fotocamera’s hebben ook optische zoekers. Hierdoor kijk je letterlijk door je objectief (met gebruik van de spiegel in je camera). Het is vergelijkbaar met door een raam kijken. Hierdoor ‘werkt’ de viewfinder zelfs als de camera is uitgeschakeld: het is er gewoon altijd, en het is geen technologische gadget van je camera. Dat wil niet zeggen dat de optische zoeker zo eenvoudig is als een raam. Wanneer je de ontspanknop half indrukt, verschijnt er bij de meeste camera’s veel informatie in beeld: de scherpstelpunten, de belichtingsmeter met de instellingen en soms een door jou gekozen raster. Een optische zoeker heeft nog een fijne bijkomstigheid: met de diopterstelknop kun je de scherpstelling aanpassen op eventuele oogafwijkingen. Handig voor bril gebruikers!
In de optische viewfinder zie je niet ‘live’ de veranderingen die je maakt aan de belichtingsinstellingen. Maak je de foto donkerder met je instellingen, dan wordt het beeld in de zoeker niet donkerder. Ook scherptediepte zie je niet ‘live’.

zoeker, viewfinder, optische zoeker, digitale zoeker

Wat is een digitale zoeker?

Een digitale zoeker is eigenlijk een soort scherm waarop je ziet wat er voor de camera gebeurt. Je ziet ze veel in moderne compact- of systeemcamera’s. In het begin was er daarom nogal eens vertraging tussen dat wat live gebeurde en wat je in de zoeker zag. Voor fotografen is dat natuurlijk enorm onhandig! Maar camerafabrikanten hebben niet stilgezeten, en de problemen met vertraging zijn inmiddels grotendeels opgelost. Omdat het een digitaal scherm is, ‘werkt’ de viewfinder alleen als de camera aan staat (en de batterij niet leeg is). Het grote voordeel van een digitale zoeker is dat je de wijzigingen die je aanbrengt in je instellingen ook direct ‘live’ terugziet: je ziet bijvoorbeeld de scherptediepte veranderen wanneer je je diafragma bijstelt. Hetzelfde met belichting: je kunt keuzes maken op hoe de foto eruit komt te zien, in plaats van alleen op basis van de belichtingsmeter. Bovendien kun je bijvoorbeeld al een histogram in beeld hebben, zodat je kunt zien hoe deze veranderd op het moment dat je je instellingen aanpast.
Het nadeel van de digitale zoeker is dat het veel van je accu vraagt. Om die reden gaan de batterijen van DSLR’s vaak vele malen langer mee dan die van systeemcamera’s. Bovendien is het kleurbereik veel minder dan de daadwerkelijke camera; het resultaat dat je ‘live’ door de zoeker ziet is dus niet altijd representatief.

LiveView

Het alternatief voor het gebruiken van de zoeker, is het gebruiken van het LCD scherm achterop je camera. Dit wordt ook wel LiveView genoemd. Hierop zie je ook meteen de aanpassingen die je maakt, zoals de scherptediepte. Ook kan het gebruik van LiveView je in staat stellen om andere houdingen aan te nemen. Een kantelbaar scherm betekent dat je de camera hoog of juist laag kunt houden, zonder dat je gezicht perse op die hoogte moet zijn. Bovendien kan LiveView je helpen met scherpstellen. Doordat je sterk in kunt zoomen, met een knop of met je vingers als je een touchscreen hebt, kun je direct controleren of de scherpte op het juiste punt ligt. Hetzelfde geldt voor de belichting; omdat je de veranderingen in beeld ziet, zie je al snel of een foto over- of onderbelicht is. Bovendien kun je meestal ‘live’ het histogram in beeld houden.

zoeker, viewfinder, optische zoeker, digitale zoeker

Nadelen van LiveView in plaats van een zoeker

Toch zitten er ook nadelen aan het gebruik van LiveView. Ten eerste heb je soms last van reflecties als je op het scherm kijkt. Op een zonnige dag kan het beeldscherm achterop de camera bijna onleesbaar worden, terwijl de zoeker nergens last van heeft. Daarnaast heb je, wanneer je door de zoeker kijkt, alle aandacht voor de compositie van je foto, omdat je nergens door wordt afgeleid. Ten derde neem je een stabielere houding aan als je de camera tegen je gezicht houdt om door de zoeker te kijken. Dat levert scherpere foto’s op ten opzichte van fotograferen met de armen uitgestrekt, zodat je het beeldscherm kan zien. Dan moeten je spieren immers je hele arm onder controle houden, en ontstaan er snel trillingen.

Of je de zoeker echt nodig hebt, is sterk persoonlijk. Twijfel je? Ga dan voor een camera die beide heeft. Naarmate je meer fotografeert, verandert de manier waarop je dit doet soms ook. Dat je nu geen zoeker gebruikt, wil niet zeggen dat je dat nooit zult doen. En dat geldt ook voor LiveView.