Een kader in een kader

Om een aantrekkelijke compositie te maken, kun je gebruik maken van een kader binnen een kader. Hoe zit dat?

Het eerste kader zijn de randen van je foto. Daarbinnen kun je op zoek gaan naar een soort ‘natuurlijke randen’: het kader binnen je kader. Dat kan een natuurlijke rand zijn, maar ook een bestaand voorwerp (een raam bijvoorbeeld) of iets dat je zelf meeneemt, als prop.

cursus, online fotografie cursus, belichtingsdriehoek, ISO, diafragma, sluitertijd

Waarom zou ik een kader binnen een kader gebruiken?

Het kan een foto net iets meer jeu geven. Een foto van een zonsondergang geschoten langs de takken van een boom kunnen sfeer toevoegen en geven de kijker richting; de aandacht gaat direct naar het onderwerp toe. Bovendien geeft het de foto vaak een ‘georganiseerd’ gevoel. En het kan saaie delen, zoals lucht of zandvlakte, opvullen en daardoor die ruimte spannender maken. Bovendien staat het natuurlijke kader vaak dichterbij (of juist verder weg) dan het eigenlijke onderwerp, waardoor je een kleinere scherptediepte kan aanbrengen en het je foto minder ‘plat’ maakt. Maar het kan er ook voor zorgen dat het een referentiepunt geeft voor de schaal van wat je ziet. Vooral bij een landschap kan dit nog wel eens nodig zijn: het dramatische en de weidsheid komen niet over. Misschien hebben vrienden je weleens hun vakantiefoto’s van de Grand Canyon laten zien; de meesten zijn saai en doen totaal geen recht aan het natuurfenomeen. Door een kader op de voorgrond te gebruiken, komt de grootsheid vaak veel beter tot zijn recht.

kader, kader binnen kader, frame, compositie

Wat kun je gebruiken als ‘natuurlijk kader’?

Alles wat voorhanden is. Bomen en takken werken vaak erg goed, maar ook tunnels, deuropeningen of raampartijen kunnen een mooie omlijsting bieden van je onderwerp. Je moet alleen ter plaatse even zoeken naar wat je kunt gebruiken en je standpunt daarop aanpassen.

Andere kaders in je kader

Als het onderwerp van je foto zich wat verder weg bevindt, kun je een hol gedeelte van een voorwerp in de voorgrond gebruiken als doorkijkje. Denk bijvoorbeeld aan een arm die in een driehoek langs het lichaam van een persoon in de voorgrond is gevouwen. Door de ontstane driehoek, het kader, zie je het eigenlijke onderwerp van de foto. Dat kan ook door de benen van iemand zijn, of door het oog van een koffiekopje; alles dat een doorkijkje biedt kan. Het is natuurlijk wel zo sterk als het ergens op slaag. Een koffiekopje waardoor je een leeuw ziet is wellicht wat gek, tenzij je foto’s maakt voor een safari lodge. Zorg ervoor dat het eigenlijke onderwerp goed scherp is. Om de kijker te leiden helpt het als het secundaire onderwerp onscherp is, door een grote diafragmaopening te gebruiken. Dit geeft meteen een gevoel van diepte aan je foto.

Deurposten of raamkozijnen

Deuren of raamkozijnen zijn ideaal om als extra kader te gebruiken. Je kunt bijvoorbeeld door een open raam naar buiten fotograferen, of je onderwerp in een deurpost positioneren. Of een poort in een muur, die kun je eigenlijk nauwelijks voorbij lopen. Het frame kan zich zowel in de voorgrond als in de achtergrond bevinden. In de achtergrond vereist wellicht wat meer oefening en is, bij een spontane foto, een kwestie van geduld tot het onderwerp zich op precies de juiste plaats bevindt. Door het kozijn kof iets van de binnenkant van het gebouw mee te nemen in de foto, biedt je de kijker letterlijk een kijkje naar buiten. Het geeft een plaatsbepaling aan, terwijl een shot door het raam waarin je het raam weglaat deze volledig negeert. Het geeft vaak een rustige en natuurlijke foto, omdat een blik door een deur of raam heel natuurlijk is. Daarom maakt het een fijne compositie.

kader, kader binnen kader, frame, compositie

Hoe gebruik ik het?

Een extra kader hoeft niet perse alle vier de zijden van je foto te omvatten. Vaak kijkt een foto met een frame aan twee of drie kanten juist heel prettig weg, maar zelfs één kant kan heel goed werken. Speel ermee en probeer daarbij goed te bedenken hoe je deze in kunt zetten om de kijker direct te leiden naar het onderwerp waarvan jij graag wil dat het gezien wordt. Alles binnen het kader dat je gecreëerd hebt, telt. Het is dus het belangrijk dat het verhaal dat je wil vertellen met je foto zich binnen je natuurlijke kader afspeelt.

Het vergt wat oefening om natuurlijke kaders te herkennen, maar ze kunnen je fotografie naar een hoger niveau tillen, mits goed gebruikt. Ook hier geldt: overdaad schaadt, dus gebruik het alleen wanneer het iets toevoegt aan het beeld.

Meer over compositie? Lees:
Maak een mooie compositie met deze checklist!
Leer meer over de compositieregels