De maansverduistering of bloedmaan fotograferen

Er komt weer een maansverduistering aan! In de nacht van 20 op 21 januari zitten we allemaal klaar. Met deze tips kun jij de bloedmaan prachtig fotograferen.

Het gebeurt niet zo vaak en daarom is het de moeite waard om er (‘s nachts!) klaar voor te zitten met je camera: een bloedmaan, of maansverduistering fotograferen, in Nederland. Als het weer natuurlijk een beetje meezit. Vaak staat na een dergelijk natuurfenomeen je tijdlijn op social media vol met de mooiste plaatjes, en met deze tips kun jij ook de maansverduistering, of bloedmaan, fotograferen!

Praktisch: wanneer is de maansverduistering te zien

De maansverduistering van 20 op 21 januari start rond 03u30, wanneer de maan de schaduw van onze planeet raakt. Rond  06u15 bereikt deze maansverduistering het maximum. Het einde van deze eclips is in Nederland helaas niet zichtbaar, maar je hebt nog steeds voldoende gelegenheid voor het maken van mooie foto’s.

Wat is een bloedmaan?

De maan geeft zelf geen licht. Het licht dat wij zien op de maan is eigenlijk het zonlicht dat door de maan gereflecteerd wordt, zoals je misschien nog weet van school. Een maansverduistering of eclips gebeurt als de aarde precies tussen de zon en de maan in komt te staan. De maan beweegt zich dan door de schaduw van de aarde en daardoor valt er geen direct zonlicht meer op het maanoppervlak. Het zonlicht dat langs de aarde schijnt, wordt door de dampkring afgebogen naar de maan. Omdat rood licht het beste wordt afgebogen kleurt de maan tijdens de eclips bloedrood: een bloedmaan.

Weinig licht tijdens een maansverduistering of bloedmaan

Een grote uitdaging tijdens het fotograferen van de maansverduistering, is dat deze (uiteraard) ‘s nachts te zien is. En ‘s nachts is er weinig licht. Dat is dan ook een grote uitdaging, maar we leggen je uit hoe je hier het beste mee om kunt gaan.

Handmatig scherpstellen

Omdat er tijdens een maansverduistering weinig licht is (want het is nacht, en de maan verdwijnt ook nog), kun je de autofocus beter niet gebruiken. De autofocus is in de meeste gevallen gebaseerd op contrast, en zou dus steeds blijven zoeken. Stel scherp op de maan met behulp van LiveView, of op oneindig (meestal het uiterste scherpstelpunt op je ring). Maak wat testfoto’s en zoom in op je LCD scherm om te kijken of de maan mooi scherp is. Ook je belichtingsinstellingen zul je handmatig moeten maken. Doordat de maan langzaam verduistert, heb je ook steeds minder licht.

ISO

Bestudeer eventueel de belichtingsdriehoek. Je ISO maakt de camera lichtgevoeliger, maar geeft op een gegeven moment ruis. Bij welke ISO instelling dat is, is afhankelijk van het cameramodel. Over het algemeen geldt, hoe beter de camera, hoe hoger je de ISO kan zetten zonder dat er ruis is. Kwestie van uitproberen, bij weinig licht. Doe dit bij voorkeur voor 21 januari, zodat je weet hoe hoog je kunt gaan met ISO. Overigens kun je ruis redelijk goed reduceren in de nabewerking, en beter een foto met ruis dan helemaal geen foto. Wees dus niet te bang voor hoge ISO.

Sluitertijd

Door de sluitertijd langer te zetten, wordt je sensor langer belicht en krijg je dus een lichtere foto. Maar de aarde én de maan bewegen, dus op een gegeven moment ga je die beweging zien: de maan wordt dan onscherp. Wat de maximale sluitertijd is voordat je bewegingsonscherpte krijgt, is afhankelijk van het objectief dat je gebruikt. Begin eens met een sluitertijd van bijvoorbeeld 1/100. Zoom in op het LCD scherm van je camera en kijk of je foto scherp genoeg is.

Diafragma

Het diafragma kun je het beste zo instellen zoals je dat bij landschapsfotografie doet. Bijvoorbeeld ergens tussen de f/8 en f/11.

Objectief

Omdat de maan ver weg staat (een beetje een open deur) heb je een objectief met een lange brandpuntsafstand nodig. Hoe groter de maan in beeld is, hoe beter de verduistering te zien is. Ga dus voor een 200mm of meer. Heb je alleen een objectief met een kortere brandpuntsafstand? Dan zul je achteraf waarschijnlijk wat moeten bijsnijden. Je fotografeert in slecht licht, dus een statief is noodzakelijk om een scherpe foto te maken. Gebruik als het kan een afstandsbediening (of eventueel zelfontspanner). Wanneer je afdrukt veroorzaak je namelijk ook kleine trillingen in je camera, die bewegingsonscherpte kunnen veroorzaken.

Witbalans bij een bloedmaan

De bloedmaan wordt zo genoemd omdat deze rood kleurt. Zet je witbalans daarom op handmatig handmatig op 5000 Kelvin, of daglicht. Op die manier blijft de kleurtoon van de foto constant en reageert je automatische witbalans niet op het rood worden van de maan. Als de camera dit gaat bijstellen is het effect weg.

Bijstellen

Omdat tijdens een eclips het licht steeds verandert, zul je wellicht je instellingen moeten aanpassen. Kijk tot wanneer een langere sluitertijd acceptabel is voor een scherp beeld, verhoog anders de ISO. Let goed op: als de maan uit de verduistering komt, is het verschil tussen de lichte delen en de delen die nog verduisterd zijn erg groot. Pas dus op voor overbelichting. Fotografeer in RAW zodat je nog zoveel mogelijk kanten op kunt in de nabewerking.