Brandpuntsafstand: leer er alles over

Objectieven, ook wel lenzen genoemd, komen in allerlei verschillende soorten en maten. Eén van de belangrijkste eigenschappen om te bepalen welk objectief geschikt is voor jou, is de brandpuntsafstand.

Brandpuntsafstand bepaalt het beeld van de foto. Het zet namelijk alles over de kijkhoek. Wordt het onderwerp groter afgebeeld dan het daadwerkelijk is (bij een tele objectief met lange brandpuntsafstand) of juist kleiner (bij een wijdhoek met korte brandpuntsafstand).

brandpuntsafstand, zoomen, wijdhoek, telelens, objectief, lens

Wat is brandpuntsafstand?

De brandpuntsafstand van een objectief is de afstand (in millimeters) tussen het midden van je objectief en je sensor. Objectieven met een grotere brandpuntsafstand zijn dan ook langer, en worden ook wel lange lenzen genoemd. In principe is het niet zo belangrijk hoe het getal tot stand komt, zolang je maar weet wat voor beeld je creëert.

  • 10 t/m 24 mm: groothoek objectief, veel in beeld, een grotere kijkhoek dan onze ogen zien. Onderwerpen lijken kleiner
  • 24 t/m 70 mm: standaard objectief, normaal beeld. Rond 50 mm zie je het beeld zoals wij dat met onze ogen zien
  • 70-200 mm: teleobjectief, weinig in beeld: kleinere kijkhoek dan wij met onze ogen zien
  • Langer dan 200 mm: supertelelens. Zeer weinig in beeld, het onderwerp wordt ‘uitvergroot’

Hierbij is één belangrijke opmerking te maken: het maakt hierbij uit of je een fullframe camera hebt of een camera met cropfactor.

Brandpuntsafstand en cropfactor

De cropfactor is een term die aangeeft dat een sensor kleiner is dan het daadwerkelijke equivalent van een 35mm film. Dat wil zeggen dat de sensor van een fullframe camera daadwerkelijk net zo groot is als een negatief, namelijk 36 x 24 mm. Een camera met een cropfactor is daar een gedeelte van (die 35mm is als het ware ‘gecropped’, uitgesneden). Hoeveel er wegvalt  is verschillend per merk en model. Het meest voorkomend zijn APS-C sensoren, die zowel in DSLR’s, systeem- als compactcamera’s te vinden zijn:

  • Canon niet full frame DSLR camera’s hebben een cropfactor van: x1.6
  • Nikon niet full frame DSLR camera’s hebben een cropfactor van: x1.5 (de Nikon 1 systeemcamera’s hebben x2.7)
  • Sony niet full frame DSLR camera’s hebben een cropfactor van: x1.5

Met een fullframe camera van dezelfde brandpuntsafstand krijg je dus letterlijk iets meer in beeld te zien dan bij een camera met cropfactor. Wil je weten of jouw camera een cropfactor heeft? Zoek dan even in de handleiding (sensor) of google het.

Vaste brandpuntsafstand of zoomen?

De meeste camera’s komen met een kitobjectief, vaak van bijvoorbeeld 18-55 mm. Wanneer de brandpuntsafstand met twee getallen wordt aangegeven, heb je te maken met een zoomobjectief. Je kunt hiermee in- en uitzoomen, en zo de kijkhoek veranderen. Er zijn ook objectieven met één vaste brandpuntsafstand, prime objectieven of prime lenzen genoemd. Deze kunnen niet in- of uitzoomen en hebben dus een vaste kijkhoek. Kort gezegd: kun je met een lens in- en uitzoomen, dan is het een zoomlens. Kan dit niet, dan is het een primelens.

brandpuntsafstand, zoomen, wijdhoek, telelens, objectief, lens

Welke brandpuntsafstand kies jij?

Welk objectief geschikt is voor jouw fotografie is sterk afhankelijk van wat je wil fotograferen. Bij sport of wildlife kun je vaak niet zo gemakkelijk dichtbij komen, dus een teleobjectief (langere brandpuntsafstand) is dan fijn. Ga je landschappen fotograferen? Dan wil je vaak zoveel mogelijk in beeld hebben en een kleinere brandpuntsafstand kiezen. Portretfotografen kiezen vaak een prime objectief omdat die een mooie wazige achtergrond geven en vaak lichtsterk zijn. Er is helaas niet één ‘one-size-fits-all’ objectief. Hoe groter het zoombereik, hoe duurder het objectief vaak is, of het vertoont veel lensfouten.

Je kunt objectieven van verschillende brandpuntsafstanden ook huren. Denk je erover om veel geld te spenderen aan een nieuw objectief? Dan is dat geen slecht idee.

Een mooie onscherpe achtergrond, of een kleine scherptediepte, heeft ook alles te maken met het diafragma. Lees hier meer: Scherptediepte in een foto: zorg voor controle over scherpte