Scherptediepte inzetten voor een goede compositie

Er zijn een heleboel manieren om een mooie compositie te maken, die je foto’s naar een hoger plan tillen. Wist je dat je ook scherptediepte kunt inzetten voor een goede compositie?

Wanneer je begint met fotografie (trouwens ook wanneer je al enigszins gevorderd bent), is het een goed idee om je eens over de vele compositieregels te buigen. Compositie helpt de aandacht van de kijker naar het onderwerp, daar waar de aandacht moet liggen. Daar kun je echter ook de scherptediepte voor gebruiken. Lees hier hoe!

cursus, online fotografie cursus, belichtingsdriehoek, ISO, diafragma, sluitertijd

Wat is scherptediepte ook alweer?

Scherptediepte is het gebied in je foto dat scherp is, het scherptevlak. Hiermee kun je, als fotograaf, creatieve keuzes maken en je foto’s helemaal naar je eigen hand zetten. Het gedeelte voor het punt waarop je scherp stelde en het gedeelte achter dat punt kan scherp of onscherp zijn. Is er een klein gedeelte van de foto scherp (en de voor- of achtergrond dus onscherp), dan spreek je van een kleine scherptediepte. Dit wordt vaak gebruikt voor portretten. Is juist een groot gedeelte van de foto scherp (dus ook de voor- en achtergrond), dan spreek je van een grote scherptediepte. Dit wordt vaak gebruikt voor landschapsfotografie.

compositie, scherptediepte

Hoe bepaal je de scherptediepte van je foto?

Er zijn drie dingen waarmee je de scherptediepte van je foto kunt bepalen: de diafragma opening, de brandpuntsafstand en de afstand tot het onderwerp. Dit wordt ook wel de belichtingsdriehoek genoemd. De instelling van het diafragma bepaalt voor een groot deel hoe de scherptediepte in een foto is. Staat het diafragma helemaal wijd open (het laagste f/getal)? Dan is de scherptediepte het kleinst. De achtergrond is dus wazig, onscherp. Knijp je het diafragma meer dicht (een hoger f/getal) dan wordt de scherptediepte groter. Niet alleen het diafragma is van invloed op de scherptediepte, ook de brandpuntsafstand van je objectief is bepalend. Hoe groter de brandpuntsafstand, hoe kleiner de scherptediepte in je foto. Ook belangrijk bij scherptediepte is de afstand tot het onderwerp. Hoe dichterbij je scherpstelpunt ligt, hoe kleiner de scherptediepte.

Scherptediepte gebruiken voor je compositie

Je kunt scherptediepte gebruiken om structuur in je foto aan te brengen en de kijker te leiden. Door een kleine scherptediepte te kiezen, is maar een klein gedeelte van de foto scherp. Hiermee kun je je onderwerp  als het ware losmaken van de omgeving. In sommige gevallen werkt dit heel goed, vooral als er niet teveel ‘rommel’ dichtbij het onderwerp is. Automatisch wordt het oog naar de scherpe en duidelijke delen van een foto getrokken. Met een deel van de foto onscherp, zal de aandacht van de kijker dus als eerste op de scherpe delen (je onderwerp) komen te liggen.

compositie, scherptediepte

Probeer, voordat je een foto maakt, voor je te zien hoe het resultaat wordt bij verschillende camera instellingen. Zo kun je zien of de scherptediepte goed is (gebruik eventueel LiveView) en of de aandacht inderdaad op het juiste punt ligt. Zo kun je scherptediepte optimaal inzetten voor een fijne compositie (zonder natuurlijk de andere compositie ‘regels’ te vergeten).