Hoe fotografeer je sterren?

De sterrenhemel, of zelfs de melkweg, zijn fantastische onderwerpen voor een foto. Maar ook een uitdaging! Het is immers donker, en het onderwerp is ver weg. Hoe fotografeer je sterren dan?

Hoe fotografeer je sterren? Het is handig als je niet meer volledig afhankelijk bent van de automatische stand, want sterren of de melkweg zijn een uitdagend onderwerp. Wil je je instellingen handmatig leren maken? Schrijf je dan nu in voor onze online cursus!
We helpen je op weg met prachtige foto’s van de sterrenhemel!

sterren fotograferen, melkweg

Hoe fotografeer je sterren? Vind ze eerst!

Je kunt bijna overal ter wereld sterren zien, als het tenminste niet bewolkt is, maar de melkweg is alleen goed waarneembaar op plaatsen waar weinig lichtvervuiling is. In Nederland valt dat vaak nog niet mee, dus wellicht is het een goed idee om hier een vakantie project van te maken. Op het noordelijk halfrond is de melkweg het best zichtbaar tussen april en september, waarbij het in april en mei zo’n beetje parallel loopt aan de horizon. Verder is het handig om te kijken wat de maan doet; het beste effect krijg je bij een afwezige of nieuwe maan. De cyclus van de maan is makkelijk te vinden op Google.

Begin voordat het helemaal donker is

Je wil een mooie plek uitzoeken waar je je compositie kunt maken. Daar moet je je statief opzetten en het jezelf enigszins gemakkelijk maken om een aantal uren door te brengen. Dat is gemakkelijker als het nog niet pikdonker is. Bovendien wil je wellicht één foto die gemaakt is tijdens het blauwe uur, wanneer het nog niet pikdonker is. Die kun je bijvoorbeeld voor je voorgrond gebruiken. Kom dus iets voor zonsondergang.

Zet iets op de voorgrond

Hoe fotografeer je de grootsheid van de melkweg en zijn sterren? Om dit te doen is het een goed idee om een onderwerp op de voorgrond van je foto te zetten. Hierdoor heb je een referentiekader voor het formaat en de plaats ten opzichte van de aarde en het maakt je foto interessanter. Een vast onderwerp leent zich hier het beste voor, zoals een rotspartij, een pier of een gebouw. Of bomen, als er niet al te veel wind is. Het is een goed idee om dit onderwerp te fotograferen met andere belichting of misschien zelfs al iets eerder, tijdens de schemering. Die foto kun je dan in de nabewerking samenvoegen met de foto van de melkweg of sterrenhemel.

Creatief: ga voor lichtsporen

Bij nachtfoto’s van sterren kun je kiezen voor lichtsporen. Omdat wij op een draaiende wereldbol staan lijken voor ons de sterren te bewegen. Maar het is natuurlijk andersom. Je kunt sterrensporen op een aantal manieren in beeld brengen. Eén manier is door te kiezen voor hele lange sluitertijden. Doordat je de foto lang belicht, en de sterren niet stilstaan, zie je ze als een streep in je foto. Hoe langer de sluitertijd, hoe langer het sterrenspoor. Je kunt ook verschillende foto’s maken, met een bepaald interval, en deze later samenvoegen. Op deze manier kun je de sporen vaak langer maken en daarbij de voorgrond ook duister houden. Bovendien kan je camera dit beter aan. Bij de melkweg is het beter om voor een scherp beeld te gaan, zodat je het hele fenomeen scherp in een foto vangt. De melkweg heeft ook prachtige kleuren, maar vaak moet je je foto stevig bewerken om daar een goede weergave van de krijgen.  

sterren fotograferen, melkweg

Hoe fotografeer je sterren? Met de juiste apparatuur!

Zorg er natuurlijk voor dat je de juiste apparatuur bij je hebt. Zonder statief wordt het niets, tenzij je iets anders hebt om je camera op te zetten in de juiste hoek. Je camera moet stevig staan, dus hoe zwaarder het statief hoe beter. De kleinste beweging, door bijvoorbeeld een windvlaag, en je foto is onscherp. Verder is het een goed idee om een camera mee te nemen die in elk geval tot ISO 2000  kan. Een groothoeklens (10-20mm) om het natuurfenomeen eer aan te doen is ook aan te raden, zeker wanneer je voor de hele melkweg gaat. Genoeg geheugenkaarten, want er moet nog wat aan gesleuteld worden na afloop dus schieten in RAW is geen overbodige luxe. Verder zullen veel mensen een afstandsbediening aanraden maar met de timer op je camera kom je ook een heel eind. Die is wel nodig om ervoor te zorgen dat de trillingen van je hand door het afdrukken je foto niet onscherp maken.

Belichtingsinstellingen

Je camera stel je in op de hoogst mogelijke ISO (zonder dat het eindresultaat er te veel onder lijdt; check van tevoren waar dat punt voor jouw camera ligt), scherpte op oneindig, en een goed doordachte sluitertijd. Als we ervan uitgaan dat je geen sterrensporen wil, dan kun je de langst mogelijke sluitertijd berekenen met de 500 regel (al noemen sommige fotografen dit de 600 regel, die is meer optimistisch). De 500 regel:
500 / (brandpuntsafstand x cropfactor) = maximale belichtingstijd in seconden.
Voorbeeld:
Een 10 mm brandpuntsafstand met een full frame sensor: 500/10 = 50. Je kunt een sluitertijd van 50 seconden gebruiken
Een 10 mm brandpuntsafstand met een Canon crop sensor: 500/(1,6 x 10) = 31,25. Je kunt een sluitertijd van 31 seconden gebruiken.
Verder kun je, zeker bij een mooie, horizontale melkweg, natuurlijk heel goed verschillende foto’s samenvoegen tot een indrukwekkend panorama.

Je kunt dus alle kanten uit met sterren! Heb geduld en probeer wat uit. Iedere camera is immers anders. En elke fotograaf trouwens ook!